दिवाळी अंक २०२६

लेमिंग्टन मराठी प्रस्तुत

पहिला अंक·दिवाळी २०२६·शके १९४८

मुखपृष्ठ: लेमिंग्टनच्या दिवाळी लाईट्सच्या कार्यक्रमात आपलं ढोल-ताशा पथक

या अंकात

✦दिवाळी अंकाची ११७ वर्षांची परंपरा
✦दिवाळीचे सहा दिवस, यंदाच्या तारखांसह
✦बेसन लाडू आणि शंकरपाळे
✦मुलांसाठी कोडी आणि रांगोळी
✦आपल्या मंडळाचं वर्ष

मूल्य: विनामूल्य · leamingtonmarathi.com

श्रेय

प्रकाशक: लेमिंग्टन मराठी, लेमिंग्टन स्पा आणि वॉरिक, यूके. स्वयंसेवकांनी चालवलेलं, ना-नफा मराठी मंडळ.
संपादन: संपादक मंडळ, लेमिंग्टन मराठी
मुखपृष्ठ: दिवाळी लाईट्सच्या कार्यक्रमात आपलं ढोल-ताशा पथक
आवृत्ती: पहिली, दिवाळी २०२६ (ऑनलाईन)
संपर्क: leamingtonmarathi@gmail.com

या अंकातील लेखांमधली मतं त्या त्या लेखकांची आहेत.

Contents

अनुक्रमणिका

संपादकीयEditorial३
दिवाळी अंकाची परंपराA tradition since 1909४
दिवाळीचे सहा दिवसThe days of Diwali, 2026५
वर्षाचा आढावाOur year in review६
फराळTwo faraal recipes७
बालविभागKids' corner८
वाचकांचा कट्टाWrite for us९
शुभेच्छा आणि आभारOur supporters१०

२ · दिवाळी अंक २०२६

Editorial

संपादकीय

नमस्कार मंडळी,

दिवाळी म्हटलं की फराळाचा वास, दारातला आकाशकंदील, पहाटेचं अभ्यंगस्नान आणि दिवाळी अंक, हे सगळं एकदम आठवतं. महाराष्ट्रात दिवाळी अंकाशिवाय दिवाळी पूर्ण होत नाही. आपल्यापैकी अनेकांनी लहानपणी घरी आलेला अंक आधी कोण वाचणार, यावरून भावंडांशी भांडण केलं असेल.

इंग्लंडमध्ये आल्यावर फराळ आपण घरी करतो, कंदील लावतो, रांगोळीही काढतो. पण दिवाळी अंक मात्र राहून जातो. ती उणीव थोडी तरी भरून काढावी, म्हणून हा प्रयत्न. लेमिंग्टन मराठीचा हा पहिलाच दिवाळी अंक.

या अंकात दिवाळी अंकाच्या परंपरेची थोडी माहिती आहे, दिवाळीच्या सहा दिवसांची ओळख आहे, फराळाच्या दोन सोप्या पाककृती आहेत आणि मुलांसाठी कोडी आणि रांगोळी आहे. वर्षभरात आपण एकत्र काय काय केलं, त्याचा आढावाही आहे.

पहिला अंक लहान आहे. पुढच्या वर्षी तो मोठा व्हावा, असं वाटतं. त्यासाठी तुमचे लेख, कविता, आठवणी आणि मुलांची चित्रं हवी आहेत. लिहायची सवय नसली तरी चालेल. दोन ओळी पाठवल्या तरी आनंद आहे.

सर्वांना दिवाळीच्या आणि नवीन वर्षाच्या मनापासून शुभेच्छा!

संपादक मंडळ
लेमिंग्टन मराठी

३ · दिवाळी अंक २०२६

विशेष लेख · संपादक मंडळ

दिवाळी अंकाची परंपरा

एका मासिकाच्या खास अंकापासून सुरू झालेली प्रथा आज मराठी घराघरात पोहोचली आहे.

१९०९ साली काशिनाथ रघुनाथ मित्र यांनी आपल्या 'मनोरंजन' मासिकाचा दिवाळीसाठी एक खास अंक काढला. तोच पहिला मराठी दिवाळी अंक मानला जातो. वाचकांना तो इतका आवडला की दरवर्षी दिवाळीत खास अंक काढायची प्रथाच सुरू झाली.

आज महाराष्ट्रात दरवर्षी शेकडो दिवाळी अंक निघतात. कथा, कविता, विनोद, प्रवासवर्णनं, मुलाखती, व्यंगचित्रं, पाककृती, असं सगळं त्यात असतं. मुलांसाठी वेगळे अंक असतात, विनोदी अंक असतात, खाद्यपदार्थांवरचे अंकही असतात. नवीन लेखकांना दिवाळी अंकांनी नेहमीच जागा दिली.

दिवाळीत फराळाचं ताट आणि हातात अंक, ही महाराष्ट्राची खास सवय.

परदेशातली मराठी मंडळंही आता आपापले दिवाळी अंक काढतात. घरापासून दूर राहताना आपली भाषा वाचायला मिळावी आणि मुलांना ती ओळखीची व्हावी, हाच त्यामागचा हेतू असतो.

पहिल्या दिवाळी अंकानंतर ११७ वर्षांनी, लेमिंग्टनमध्ये, आपणही या परंपरेत एक छोटा अंक जोडतोय.

४ · दिवाळी अंक २०२६

दिवाळी २०२६

दिवाळीचे सहा दिवस

यंदा लक्ष्मीपूजन रविवारी आहे, त्यामुळे सगळ्यांना घरी एकत्र पूजा करता येईल.

वसुबारस

धनत्रयोदशीच्या आदल्या दिवशी

दिवाळीची सुरुवात. गाय आणि वासराची पूजा करतात. शेतकऱ्यांच्या घरात हा दिवस खास असतो.

धनत्रयोदशी

शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर

धनाची पूजा आणि आरोग्याची देवता धन्वंतरीची आठवण. संध्याकाळी दारात पहिली पणती लागते.

नरक चतुर्दशी

शनिवार, ७ नोव्हेंबर

पहाटे लवकर उठून उटणं लावून अभ्यंगस्नान. कारीट पायाने फोडायची प्रथा. आणि मग फराळ!

लक्ष्मीपूजन

रविवार, ८ नोव्हेंबर

संध्याकाळी लक्ष्मीची पूजा, घरभर पणत्या आणि दारात रांगोळी. दिवाळीची मुख्य रात्र.

दिवाळी पाडवा

सोमवार, ९ नोव्हेंबर

बलिप्रतिपदा. पत्नी पतीला ओवाळते. व्यापाऱ्यांचं नवीन वर्ष सुरू होतं आणि नवीन वह्यांची पूजा होते.

भाऊबीज

मंगळवार, १० नोव्हेंबर

बहीण भावाला ओवाळते आणि भाऊ ओवाळणी घालतो. दूर असलेल्या भावंडांना आज एक व्हिडिओ कॉल नक्की करा.

तारखा यूकेच्या वेळेनुसार. स्थानिक पंचांग एकदा पाहून घ्या. शाळा आणि ऑफिस सुरू असल्याने आपला दिवाळी भेट कार्यक्रम आधीच्या शनिवारी, ३१ ऑक्टोबरला होतो.

५ · दिवाळी अंक २०२६

Our year in review

वर्षाचा आढावा

हळदी-कुंकवापासून विश्वविक्रमापर्यंत, आपल्या मंडळाचं २०२६. सोबत आधीच्या वर्षांच्या काही आठवणी.

हळदी-कुंकूमकर संक्रांतीला ७० हून जास्त महिला जमल्या. तिळगूळ, गप्पा आणि साड्यांचे रंग.
गुढीपाडवा२०० हून जास्त मंडळींनी एकत्र गुढी उभारून नवीन वर्ष साजरं केलं.
६ जून, विश्वविक्रमलंडनमध्ये १३ ढोल-ताशा पथकांतील २७० वादकांनी एकत्र वादन केलं, आणि त्याची नोंद World Book of Records मध्ये झाली. त्यात आपलं पथकही होतं. 🏆
शिवराज्योत्सवशिवजयंती आणि महाराष्ट्र दिनानिमित्त २८० हून जास्त मंडळी जमली. नाटुकली, गाणी, नृत्य आणि मुलांची चित्रकला स्पर्धा झाली.
गणेशोत्सवश्री कृष्ण मंदिराच्या गणेशोत्सवात आपण महाराष्ट्रीय जेवण बनवलं आणि वाढलं. आपल्या पथकाने मिरवणुकीत वादन केलं. ७०० हून जास्त भाविक आले.
दिवाळी भेट३१ ऑक्टोबरला सुगम संगीत, फराळ आणि स्टॉल्स. याच दिवशी आपल्या वेबसाईटचं अधिकृत उद्घाटन.
४००+ कुटुंबंमंडळात आता ४०० हून जास्त कुटुंबं आहेत. 🚩

६ · दिवाळी अंक २०२६

पाककृती

फराळ

दिवाळीचा फराळ घरी करायचा तर सुरुवात या दोन सोप्या पदार्थांनी करा.

बेसन लाडू

साधारण १५ लाडू · ४० मिनिटं

साहित्य

२ कप बेसन (जाडसर असेल तर उत्तम)
पाऊण कप साजूक तूप
१ कप पिठीसाखर
अर्धा चमचा वेलची पूड
थोडे काजू-बदामाचे काप

कृती

जाड बुडाच्या कढईत तूप गरम करा आणि बेसन घाला.
मंद आचेवर सतत हलवत २० ते २५ मिनिटं भाजा. खमंग वास आला आणि रंग सोनेरी झाला की गॅस बंद करा.
मिश्रण कोमट होऊ द्या. मग पिठीसाखर, वेलची पूड आणि काजू-बदाम घालून मिसळा.
हाताने दाबून लाडू वळा.

इथे करताना: भारतीय दुकानात "ladoo besan" किंवा coarse gram flour मिळतं. पिठीसाखरेऐवजी icing sugar चालते.

शंकरपाळे

एक मोठा डबा · १ तास

साहित्य

अर्धा कप दूध
अर्धा कप साखर
अर्धा कप तूप
साधारण अडीच कप मैदा
चिमूटभर मीठ, तळायला तेल

कृती

दूध, साखर आणि तूप एकत्र गरम करून साखर विरघळू द्या.
कोमट झाल्यावर मीठ आणि मावेल तेवढा मैदा घालून घट्ट पीठ मळा. अर्धा तास झाकून ठेवा.
जाडसर पोळी लाटा आणि कातण्याने शंकरपाळ्याच्या आकारात कापा.
मंद आचेवर हलके गुलाबी होईपर्यंत तळा. गार झाल्यावर डब्यात भरा.

इथे करताना: मैदा म्हणजे इथलं plain flour. कातणं नसेल तर पिझ्झा कटर छान काम करतो.

७ · दिवाळी अंक २०२६

Kids' corner

बालविभाग

आई-बाबांबरोबर वाचा, कोडी सोडवा आणि रांगोळी रंगवा.

ओळखा पाहू!

मी मातीची, इवलीशी. तेल घातलं, वात लावली की उजेड देते. मी कोण?
रंगीत कागदाचा मी, दारात उंच टांगतात. रात्री आतून दिवा लागला की चमकतो. मी कोण?
गोल गोल, काटेरी, तळल्यावर कुरकुरीत. फराळाच्या ताटात मी हमखास असते. मी कोण?
ठिपके जोडून दारात काढतात, रंग भरले की सुंदर दिसते. मी कोण?

जोड्या लावा

१. नरक चतुर्दशी	अ. बहीण भावाला ओवाळते
२. लक्ष्मीपूजन	ब. पहाटे अभ्यंगस्नान
३. भाऊबीज	क. गाय-वासराची पूजा
४. वसुबारस	ड. घरभर पणत्या आणि पूजा

उत्तरं पाहा

कोडी: १. पणती, २. आकाशकंदील, ३. चकली, ४. रांगोळी.
जोड्या: १-ब, २-ड, ३-अ, ४-क.